Bilindiği gibi yönetim teorisi ordulardan ilham almıştır. Biz de bu ilhamla Patron, CEO, Genel Müdürü Genel Kurmay Başkanına, Satış-Pazarlama Müdürünü Kara Kuvvetleri Komutanına, Üretim/Operasyon Müdürünü Hava Kuvvetleri Komutanına, Mali ve İdari İşler Müdürünü ise Deniz Kuvvetleri Komutanına benzetiyoruz.
Nasıl savaşta bu dört komutan bütün gücü yönetiyorsa, şirketin bütün gücünü de bu dört yönetici yönetir.
– Mali ve idari işlerin doğası gereği tanımlılık seviyesi yüksek, belirsizlik seviyesi düşüktür, uzman, uygulayıcı ve sebatkar rollerini iyi oynayabilen kişiler bu ortamda kendini gösterir.
– Üretim / operasyon işleri de aynı türdedir ve hazırlanan planın icra edilmesi kolaydır. Burada da uzman, uygulayıcı ve sebatkar rollerini iyi oynayabilen kişiler öne çıkar.
– Satış pazarlama işleri de bir dereceye kadar böyledir. Ama ikna edici rolünü oynayabilecek kişilere de ihtiyaç duyulur.
Ancak yönetim işleri, doğası gereği tanımlılık seviyesi düşük, belirsizlik seviyesi yüksek işlerdir. Aniden kriz çıkabilir. Plan birden değişebilir. Hiç beklenmedik gelişmeler yaşanabilir.
Nitelim S&P 500 şirket sıralamasına 1982 yılında girebilen küresel şirketlerle 2022 yılında girebilen şirketlere bakıldığında, çok çok az şirketin hayatta kaldığı ve kendini sürprizlere, değişime uydurabildiği görülecektir. *
Türkiye’deki Patronların, CEO’ların, Genel Müdürlerin en çok zorlandığı konulardan biri de bu bağlamda, belirsizlik seviyesi yüksek, tanımlılık seviyesi düşük ortamlarda felç olmayacak, hareket kabiliyetini sürdürebilecek yönetim ekipleri oluşturabilmektir.
Bunun için Patron, CEO, Genel Müdür, yönetim ekibinde uzman, uygulayıcı, sebatkar, ikna edici rollerini oynayan kişilerin yanında sonuç alıcı, sorun çözücü ve esnek rollerini oynayabilecek kişileri de çalıştırabilmelidir.
* Eskinin makine şirketi, şimdi artık yerini yaşayan bir organizma modeline bırakmaktadır. Makine türü şirket modeli ilk olarak Henry Ford’un çağdaşı Frederick W. Taylor tarafından ortaya konmuştur. Taylorizm şeklinde de anılan bu model, bilimsel yönetimi esas alan ve günümüz endüstri mühendisliğinin de temelini oluşturmaktadır.